Sinfonia Varsovia

Sinfonia Varsovia, która jest instytucją kultury miasta stołecznego Warszawy, to centrum muzyki, zbudowane w myśl zasady, że muzyka jest najbardziej uniwersalną ze sztuk. Sercem instytucji jest orkiestra symfoniczna, której tożsamość, międzynarodowy prestiż i wysoki poziom artystyczny są kapitałem i podstawą działalności. Jako instytucja o zasięgu międzynarodowym, Sinfonia Varsovia dba także o lokalną społeczność, aktywizując ją i zachęcając do obcowania z kulturą.

Początki

Orkiestra powstała w kwietniu 1984 w wyniku powiększenia Polskiej Orkiestry Kameralnej. Impulsem do rozbudowania składu był przyjazd legendarnego skrzypka Yehudiego Menuhina na występy w charakterze solisty i dyrygenta. Artystę zaprosili Waldemar Dąbrowski, dyrektor naczelny Centrum Sztuki Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Warszawie, oraz Franciszek Wybrańczyk, dyrektor Polskiej Orkiestry Kameralnej. Wspólne koncerty szybko zdobyły uznanie publiczności, a Menuhin objął funkcję pierwszego gościnnego dyrygenta

„Praca z żadną inną orkiestrą nie dała mi tyle satysfakcji, co moja praca, w charakterze solisty i dyrygenta, z orkiestrą Sinfonia Varsovia” – mówił Yehudi Menuhin o Sinfonii Varsovii.

Londyn, 1979 fot. Roy Round

Yehudi Menuhin, fot. Andrzej Żurawski

Niedługo potem Sinfonia Varsovia rozpoczęła światowe tournée, występując w najbardziej prestiżowych salach koncertowych świata. Szeroki repertuar orkiestry, obejmujący zarówno dzieła Wolfganga Amadeusza Mozarta, Ludwiga Beethovena, jak i Krzysztofa Pendereckiego zaowocował współpracą z rzeszą solistów i dyrygentów. Orkiestra zawiązała artystyczne przyjaźnie z najwybitniejszymi dyrygentami, wśród których znaleźli się m.in. Claudio Abbado, Witold Lutosławski, Lorin Maazel, Emmanuel Krivine i Jerzy Maksymiuk. Na światowych scenach stawała u boku takich solistów, jak Piotr Anderszewski, Martha Argerich, Alfred Brendel, Gidon Kremer, Yunchan Lim, Eric Lu, Nikolai Lugansky, Anne-Sophie Mutter, Maria João Pires i Mścisław Rostropowicz.

Od momentu swojego powstania Sinfonia Varsovia zagrała ok. 4 000 koncertów na całym świecie i nagrała ponad 300 płyt, w tym m.in. dla wytwórni Decca, Deutche Grammophon, Naxos, Sony i Warner. Repertuar obejmuje dzieła od XVIII wieku do współczesności. Szczególne miejsce zajmuje twórczość polskich kompozytorów, w tym: Fryderyka Chopina, Krzysztofa Pendereckiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Witolda Lutosławskiego, Henryka Mikołaja Góreckiego, Wojciecha Kilara. Orkiestra ma na swoim koncie liczne prawykonania utworów, m.in.: Johna Adamsa, Krzesimira Dębskiego, Jana A.P. Kaczmarka, Witolda Lutosławskiego, Pawła Mykietyna, Onutė Narbutaitė, Krzysztofa Pendereckiego, Marty Ptaszyńskiej, Marcina Stańczyka, Pawła Szymańskiego.

W ramach Sinfonii Varsovii działają cztery zespoły kameralne: Sinfonia Varsovia String Quintet, Sinfonia Varsovia Brass, Sinfonia Varsovia Wind Quintet oraz najmłodszy Sinfonia Varsovia Camerata.

Od 1997 dyrektorem muzycznym, a następnie w latach 2003–2020 dyrektorem artystycznym był Krzysztof Penderecki, najwybitniejszy polski kompozytor muzyki współczesnej. W latach 2008–2012 dyrektorem muzycznym zespołu był światowej sławy francuski dyrygent – Marc Minkowski. Od 2004 roku dyrektorem Sinfonii Varsovii jest Janusz Marynowski, wieloletni muzyk zespołu, następca Franciszka Wybrańczyka.

Instytucja

Od 1 stycznia 2008 Sinfonia Varsovia jest samorządową instytucją kultury z siedzibą przy ulicy Grochowskiej 272, a jej organizatorem jest m.st. Warszawa. W ramach swojej działalności Sinfonia Varsovia organizuje koncerty symfoniczne, kameralne, festiwale, konkursy muzyczne oraz inne formy upowszechniania muzyki. Szeroka oferta kulturalna Sinfonii Varsovii obejmuje m.in. cykl koncertów na małe zespoły z udziałem muzyków orkiestry, czyli Sinfonia Varsovia Kameralnie; wydarzenia kierowane do najmłodszej publiczności – Smykofonia na Grochowskiej, organizowane we współpracy z Fundacją Muzyka jest dla wszystkich; koncerty promujące najnowszą polską twórczość symfoniczną oraz poświęcone muzyce współczesnej, poszukującej czy letnie potańcówki do muzyki na żywo w Pawilonie Koncertowym w siedzibie orkiestry. Ponadto Sinfonia Varsovia jest organizatorem dwóch festiwali: Szalonych Dni Muzyki (La Folle Journée), czyli festiwalu upowszechniającego muzykę klasyczną, a także Festiwalu im. Franciszka Wybrańczyka Sinfonia Varsovia Swojemu Miastu, który oprócz koncertów w siedzibie orkiestry, odbywa się w wybranych lokalizacjach Warszawy.

Edukacja

W ramach swojej działalności instytucja prowadzi szereg koncertów i zajęć o charakterze warsztatowym. Oprócz wspomnianej Smykofonii na Grochowskiej, stworzonej z myślą o niemowlętach i dzieciach do 5. roku życia, Sinfonia Varsovia oferuje też szeroki program edukacyjny dla starszych odbiorców. Dzięki programowi Sinfonia Varsovia w budowie. Edukacja kulturalna na lata 2024–2026 muzyka dociera do dzieci i młodzieży poprzez warsztaty grupowe dla szkół i przedszkoli, a także do indywidualnych dorosłych uczestników cyklicznych spotkań. Dla muzyków-amatorów, chcących rozwinąć swoje umiejętności gry na instrumentach dętych pod okiem profesjonalnych instruktorów, organizowane są darmowe warsztaty NaDęte.

W 2012 powstał również projekt dla studentów i absolwentów uczelni muzycznych – Akademia Sinfonia Varsovia – który do dziś jest z powodzeniem kontynuowany. Cykl warsztatów prowadzonych przez koncertmistrzów i liderów orkiestry ma na celu przygotowanie młodych adeptów sztuki do gry w orkiestrze. W ramach Akademii odbywają się także zajęcia grupowe z dietetyki, psychologii oraz fizjoterapii, a uczestnicy kolejnych edycji biorą udział w międzynarodowym projekcie społecznym Musethica, szerząc muzykę klasyczną w miejscach, gdzie na co dzień jej brak (domach opieki, szpitalach, ośrodkach pomocy, placówkach edukacyjnych itp.).

Inwestycja

Trwają prace nad powstaniem nowego, unikalnego miejsca na muzycznej i kulturalnej mapie stolicy. To ambitne zadanie, realizowane przez Sinfonię Varsovię, jest finansowane ze środków m.st. Warszawy, w ramach Zintegrowanego Programu Rewitalizacji m.st. Warszawy. Projekt zakłada modernizację pięciu zabytkowych budynków przy ulicy Grochowskiej 272 i budowę nowej sali koncertowej na ponad 1850 miejsc. Budowę poprzedził międzynarodowy konkurs architektoniczny, który w 2010 roku wygrało Atelier Thomas Pucher z Grazu.

W maju 2025 został ogłoszony przetarg na realizację II etapu inwestycji, w ramach którego zostanie m.in. wybudowana duża sala koncertowa. I etap inwestycji, zakładający rewitalizację trzech zabytkowych budynków przy ulicy Grochowskiej 272, jest już na ukończeniu, a otwarcie nowych przestrzeni nastąpi w 2026.